1. Nowe podmioty zobowiązane dodane w Rozporządzeniu AML (brak na liście w ustawie AML)
Rozporządzenie znacząco rozszerza krąg podmiotów zobowiązanych o branże, w których w ostatnich latach zidentyfikowano nowe, podwyższone ryzyka:
- Sektor piłki nożnej: wymogami AML zostają objęte zawodowe kluby piłkarskie (w zakresie m.in. transakcji z inwestorami, sponsorami i przy transferach zawodników) oraz agenci piłkarscy.
- Finansowanie społecznościowe (Crowdfunding): do listy podmiotów zobowiązanych wpisano platformy i dostawców usług finansowania społecznościowego oraz pośredników w tym zakresie.
- Migracja inwestycyjna (tzw. złote wizy): obowiązkami objęto operatorów migracji inwestycyjnej, czyli prywatne przedsiębiorstwa lub osoby, które pomagają obywatelom państw trzecich w uzyskaniu prawa pobytu w państwie członkowskim w zamian za inwestycje, transfery kapitałowe czy zakup nieruchomości.
- Holdingi: wprost na listę wpisano niefinansowe holdingi mieszane.
- Pośrednicy kredytowi: dołączono pośredników kredytów konsumenckich i hipotecznych, którzy ze względu na swoją formę działalności nie są instytucjami kredytowymi ani finansowymi.
2. Wykreślenie ogólnych sprzedawców i zmiana podejścia do gotówki
Najbardziej systemowa zmiana pomiędzy polską ustawą a unijnym rozporządzeniem dotyczy podejścia do obrotu towarowego gotówką:
- Stan w ustawie AML: instytucjami obowiązanymi są m.in. fundacje, stowarzyszenia oraz ogół przedsiębiorców, w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro.
- Zmiana w Rozporządzeniu AML: Unia Europejska uznała to dotychczasowe podejście za nieskuteczne. Zamiast tego wprowadzono powszechny, ogólnounijny zakaz przyjmowania lub dokonywania dużych płatności gotówkowych powyżej 10 000 euro w handlu towarami i usługami.
- Skutek zmiany: Ogólni przedsiębiorcy (osoby prowadzące handel towarami) przestają być podmiotami zobowiązanymi, chyba że handlują szczególnymi dobrami opisanymi poniżej. Fundacje i stowarzyszenia również znikają z ogólnego spisu jako podmioty kwalifikowane tylko na podstawie progu gotówkowego 10 000 euro.
3. Zastąpienie ogólnego limitu gotówkowego precyzyjną listą towarów luksusowych
Ponieważ przedsiębiorcy jako tacy znikają z listy podmiotów zobowiązanych, w Rozporządzeniu AML sformułowano w ich miejsce węższe i bardziej precyzyjne kategorie:
- osoby prowadzące handel metalami szlachetnymi (złoto, srebro, platyna, iryd, osm, pallad, rod i ruten) i kamieniami szlachetnymi (diament, rubin, szafir i szmaragd) w ramach zwykłej działalności zawodowej;
- osoby prowadzące handel towarami o wysokiej wartości. W przeciwieństwie do ogólnych przepisów z ustawy AML, rozporządzenie unijne ściśle definiuje te towary, wskazując m.in. pojazdy silnikowe w cenie pow. 250 000 euro (a więc nie tylko te z najwyższej półki, jak Bugatti, Ferrari, Lamborghini, ale także niektóre modele Mercedesa, Porsche czy Range Rovera), jednostki pływające i statki powietrzne pow. 7 500 000 euro oraz wyroby jubilerskie i zegarki pow. 10 000 euro (np. Rolex, Patek Philippe czy Omega).
4. Podmioty ujęte w obu aktach (konsolidacja i kontynuacja)
Większość dotychczasowych instytucji obowiązanych zachowuje swój status, jednak unijne Rozporządzenie AML kategoryzuje je w sposób szerszy niż ustawa AML z 2018 roku:
- Sektor finansowy: w polskiej ustawie wyliczono długą, precyzyjną listę krajowych podmiotów, takich jak banki, SKOK-i, KDPW, kantory, biura usług płatniczych, lombardy czy podmioty prowadzące działalność w zakresie walut wirtualnych (kryptoaktywów). Rozporządzenie AML po prostu posługuje się szerokimi i ogólnoeuropejskimi definicjami "instytucji kredytowych" oraz "instytucji finansowych". Co istotne, na mocy rozporządzenia dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów zostają bezpośrednio włączeni do definicji instytucji finansowej.
- Sektor prawny i księgowy: oba akty zgodnie zaliczają do podmiotów zobowiązanych notariuszy, adwokatów, radców prawnych (i inne wolne zawody prawnicze), biegłych rewidentów, doradców podatkowych oraz zewnętrznych księgowych.
- Usługi korporacyjne: dostawcy świadczący usługi na rzecz trustów lub spółek pozostają podmiotami zobowiązanymi w obu listach.
- Pośrednicy w obrocie nieruchomościami: kontynuacja przepisów. Oba akty wskazują tę grupę jako zobowiązaną (obowiązaną), w tym utrzymują próg wynoszący równowartość 10 000 euro miesięcznego czynszu jako granicę, powyżej której także działalność obejmująca wynajem/dzierżawę nakłada obowiązki AML.
- Rynek sztuki: handel dziełami sztuki i dobrami kultury, a także ich przechowywanie w wolnych portach i wolnych obszarach celnych, pozostaje na liście w obu aktach prawnych, pod warunkiem, że wartość transakcji wynosi co najmniej 10 000 euro.
- Hazard: podmioty świadczące usługi hazardowe są uwzględnione w obu aktach. Rozporządzenie AML wyraźnie zaznacza, że w przypadku stwierdzenia niskiego ryzyka państwa mogą zwalniać niektóre formy hazardu z obowiązków AML; ten wyjątek nie ma zastosowania do kasyn oraz większości gier online.